New
Анчах та хутлӑ сӑмахӑн иккӗмӗш пайӗ вырӑсла сӑмах пулсан, йывӑрлӑх сиксе тухать: антисоветизм термина чӑвашла та антисоветизм тетпӗр, ҫав вӑхӑтрах антисоветский паллӑ ятне пӗртен пӗр чӑваш сӑмахӗпе калама ҫук.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Анти- (грекла анти «против») — хутлӑ сӑмахӑн пӗрремӗш пайӗ: антихрист, чӑв. антихрис (вӑрҫса каланӑ чух: шуйттан, усал, путсӗр), антикоммунист, антисемит, антивещество, антигерой т. ыт. те.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Авиа- (латинла авис «птица») — хутлӑ сӑмахӑн пӗрремӗш пайӗ: авиаспорт, чӑв. авиаспорт (сывлӑш спорчӗ), авиадесант, чӑв. авиадесант (сывлӑш десанчӗ), авиашкола, чӑв. авиашкул (авиаци шкулӗ), авиалиния, чӑв. авиалини (сывлӑш ҫулӗ) т. ыт. те.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Авто- (грекла аутос «сам») — хутлӑ сӑмахӑн пӗрремӗш пайӗ: автобиография, чӑв. автобиографи (хам пурнӑҫ ҫинчен хамах ҫырса пани), автограф, автомат, автономия, чӑв. автономи (номос «закон»), автодидакт (хӑй тӗллӗн вӗреннӗ ҫын), автовесы, чӑв. автотараса, авточупӑ т. ыт. те.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Мӗн тесен те, хӑшпӗр интернациллӗ префикссемпе паллашни вулакансемшӗн ҫеҫ мар, ҫыракансемшӗн те усӑллӑ пулма пултарать.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Вӗсене пӗррехинче ҫурма чӑвашла, тепрехинче вырӑс сӑмахӗн формипех хӑваратпӑр.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Анчах ку кӑткӑс процесс та кӑлтӑк-сӑлтӑксӑр пулса пыраймасть-ха.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Чӑваш чӗлхи аталанӑвӗн ҫӗнӗ ыйтӑвӗсене хускатрӑмӑр пулсан, интернациллӗ префикссем (приставкӑсем) ҫинчен каламасӑр иртсе каяс марччӗ, мӗншӗн тесен вӗсемпе пӗлсе усӑ курни чӗлхемӗре пуянлатма пулӑшать.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Ҫавӑнпа та вӗсен спецификине пӗлесех пулать.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Ҫӗнӗ сӑмах тӑвакан тата урӑх интернациллӗ морфемӑсем ҫинчен те калама пулатчӗ пулӗ, анчах эпир кӑтартнӑ тӗслӗхсем — чи активлисем, вӗсем чӑваш лексикин ҫӗнӗ сийне сарнӑ чух хӑйсен тухӑҫлӑхне кӑтартаҫҫӗ.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Вырӑсла масс-медие кӗнӗ тӗрлӗрен те тӗрлӗ -измсем чӑвашла масс-медие нимӗн улшӑнмасӑр куҫса пыраҫҫӗ: марксизм-ленинизм, коммунизм, социализм, реализм, альпинизм, экстремизм, канцеляризм, вульгаризм, реваншизм, космополитизм, антисоветизм, бюрократизм т. ыт. те.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Хальхи тапхӑрта -изм вырӑсла тымарсенчен те ҫӗнӗ сӑмахсем тӑвать: отзовизм, бытовизм, вождизм, кускизм, уклонизм, хвостизм, царизм, большевизм, меньшевизм, пушкинизм т. ыт. те.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Хӗвеланӑҫ Европӑран -измлӑ сӑмахсем шутсӑр нумай кӗнӗ.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
-изм. -исмес/-исма формантпа пӗтекен византинизмсемпе пӗрле авалхи Руҫ чӗлхине кӗнӗ: (и)матизм(а) «одежда», хризма «благовоние (масло)».
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Ҫавна пула ӗнтӗ чӑн-чӑн терминсем те манӑҫа туха пуҫларӗҫ: хуртӑҫ мар — пчеловод, сутуҫӑ мар — продавец т. ыт. те.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Мӗншӗн тесен -ҫӑ(-ҫӗ) аффикспа пулакан сӑмахсен йышӗ ӳсме мар, чакнӑҫемӗн чакса пыракан туртӑм вӑй илчӗ.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Халӗ никам та фермӑҫӑ, докҫӑ, дубльҫӑ, паникҫӗ, пенси(он)ҫӑ, милициҫӗ тесе калас ҫук.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Нимӗҫ, акӑлчан, голланд, француз чӗлхисем урлӑ вырӑс чӗлхине кӗнӗ фермер, докер, дублер, паникер, фразер, стажер, пенсионер, милиционер йышши нумай-нумай сӑмах чӑваш словарьне кӗнӗ.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Каярахпа -иус морфема тухса ӳкнӗрен, -ар кӑна тӑрса юлнӑ, танлаштар: нотар, архивар (нимӗҫле).
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Ҫак морфемӑна йышӑннӑ сӑмахсем тӗрлӗ енчен кӗнӗ, анчах та -ер латин чӗлхинчи -ариус (-ар + -иус) формӑран пулнӑ: архивариус, нотариус.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.