New
Мега- (грекла мегас «великий, огромный, грандиозный») — хутлӑ сӑмахӑн пӗрремӗш пайӗ: мегамир, мегаполис «огромный город», мегаструктура, мегатонна, мегатоннаж.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Апла пулсан, вӑл чӑваш чӗлхинче те аталанма пултарать: макси-мода, макси-пальто, макси-юбка, макси-серия.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Хальхи вӑхӑтра ку префикспа вырӑс чӗлхи те усӑ курать.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Макси- (латинла максимус «наибольший, чрезвычайно сильный, изо всех сил», магнус «большой, крупный» сӑмахӑн чи вӑйлӑ степенӗ е суперлативӗ) — хутлӑ сӑмахӑн пӗрремӗш пайӗ.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Ку префикспа чӑваш чӗлхи те усӑ курма пултарать.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Халӗ вырӑс сӑмахӗсем умне те лара пуҫларӗ: макромир, макротело, макроуровень.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Малтанласа грек сӑмахӗсенче ҫеҫ тӗл пулнӑ: макрокосмос, макрокинетика.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Макро- (грекла макрос «длинный, большой» — унӑн антонимӗ микрос «малый») — хутлӑ сӑмахӑн пӗрремӗш пайӗ.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Квази- (латинла квази «как будто, наподобие, словно; почти, без малого») — хутлӑ сӑмахӑн пӗрремӗш пайӗ: квазизвезда, чӑв. квазиҫӑлтӑр; квазиоптика, квазичастицы, чӑв. квазипайсем.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Инфра- (латинла инфра- «под, ниже, дальше, хуже, слабее, меньше») — хутлӑ сӑмахӑн пӗрремӗш пайӗ: инфракрасный, чӑв. инфрахӗрлӗ (спектрӑн куҫа курӑнман хӗрлӗ пайӑрки); инфразвук, чӑв. инфрасасӑ (ҫын хӑлхине илтӗнмен сасӑ); инфраструктура т. ыт. те.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Ҫав хушӑрах литературоведенире ҫӗнӗ терминсем курӑна пуҫларӗҫ: гиперреализм, гиперреалист.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Юлашки вӑхӑтра гипер- префикс вырӑс сӑмахӗ умне ларни те курӑнать: гиперзвук, гиперзвуковой йышши сӑмахсем тӗл пулаҫҫӗ, вӗсене чӑвашла гиперсасӑ, гиперсасӑллӑ теме пулать.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Гипер- (грекла хипер- «над, сверх, излишний» — унӑн антонимӗ хипо «ниже, ниже нормы») — хутлӑ сӑмахӑн пӗрремӗш пайӗ, иккӗмӗш сӑмахӑн пӗлтерӗшне хӑпартса (ӳстерсе, пысӑклатса) кӑтартать: гипертония, чӑв. гипертони (юн пусӑмӗ виҫерен ӳсни) — антонимӗ гипотония, чӑв. гипотони (юн пусӑмӗ виҫерен чакни); гипербола (геометри фигури), гипербола (литература терминӗ) т. ыт. те.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Контр-, контра- (латинла контра против, на(су)против, вопреки, наперекор») — хутлӑ сӑмахӑн пӗрремӗш пайӗ, иккӗмӗш пайне хирӗҫлет: контрпропаганда (чӑв. пропагандӑна хирӗҫ пропаганда); контрразведка (чӑв. контрразведка е разведкӑна хирӗҫ разведка); контратака (чӑв. контратака е атакӑна хирӗҫ атака); контрреволюционер (чӑв. контрреволюционер е революцие хирӗҫ тӑракан) т. ыт. те.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Тӗслӗхрен, ҫав тери (ытла, калама ҫук, питӗ, майсӑр, шутсӑр) чӑркӑш, усал, чее, ухмах вырӑнне архичӑркӑш, архиусал, архичее, архиухмах теме те пулать пек.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Ман шутпа, архи- приставкӑна чӑваш сӑмахӗсем умне те лартма пулать.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Анчах XIX ӗмӗрте архи- вырӑсла сӑмахсем умне те ларма «хӑнӑхса» ҫитет: архиплут (Гоголь, «Ревизор»), архиважный, архиопасный, архиглупый т. ыт. те.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Авалхи славян чӗлхине кӗнӗ грек сӑмахӗсем Христос тӗнӗпе ҫыхӑннӑ: архиерей «первосвященник», архиепископ «старший (главный) епископ», архимандрит (архи + мандра) «монастырь; загон, стойло», «настоятель православного монастыря», архидьякон т. ыт. те.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Архи- (грекла архи- «первый, старший, главный, в высшей степени») — хутлӑ сӑмахӑн пӗрремӗш пайӗ: грекла архитектон (архи + тектон «строитель, плотник») «зодчий, архитектор, строитель», латинла архитектор.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.
Ҫавӑнпа та антисоветский, антиобщественный, антивоенный, антирелигиозный, антиморальный евӗрлӗ тӗслӗхсене Совет влаҫне хирӗҫ, обществӑна хирӗҫ, вӑрҫа хирӗҫ, тӗне хирӗҫ, морале хирӗҫ тесе куҫарма тивет.
Чӗлхемӗрӗн малашлӑхӗ унӑн паянхи пуянлӑхӗнчен килет // М. Р. Федотов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 6–21 с.