Short
Ҫав вӑхӑтра алӑкран инҫех те мар клиентсене пӗр шелсӗр таптаса каясла пысӑк хӑвӑртлӑхпа нольсемпе пуҫланакан номерлӗ «тойота» ҫӑмӑл автомашина ҫитсе чарӑнчӗ, унтан, мӑраланса, шыҫам, шӑлан ҫырли питлӗ, йӗкӗр янахлӑ, куҫӗ тӗслех тӗм хура ҫӳҫне кӗске шӑртла каснӑ,ҫӑмпа лавсанран тӗртнӗ пусмаран ҫӗленӗ куҫа ӗмекен хура костюм, хӑмӑрпа симӗс ылмат-хутӑш йӑрӑмлӑ кӗпе, урине лакпа витнӗ хура туфли тӑхӑннӑ, вӑтӑралла хӑвалакан кутамас арҫын тухрӗ, алӑка шалтлаттарса хупрӗ, хӑрӑм тӗслӗ яр-яр галстукне тӳрлетсе илчӗ, вара кӗмӗл питӗркӗчӗллӗ хура дипломатне сулмаклӑн сулкаласа, офисалла танлӑн танкӑшрӗ.
Пӗрремӗш экзамен // Василий Сипет. Сипет В.Н. Калавсем. — Шупашкар, «Пегас» издательство ҫурчӗ, 2019. — 224 с. 70–96 с.
Ӑмӑртӑва савӑнӑҫлӑ лару-тӑрура район администрацийӗн пуҫлӑхӗ Сергей Михайлов, Шелттем ял тӑрӑхӗн пуҫлӑхӗн тивӗҫне пурнӑҫлакан Елена Мардарьева, ӑмӑртусен тӗп партнерӗ — «Пионер» пӗрлӗхӗн генеральнӑй директорӗ Николай Николаев, СССР спорт мастерӗсем, пӗтӗм тӗнчери Универсиада тата Тӗнче кубокӗн ертӳҫи, Чӑваш Республикин физкультурӑпа спортӑн тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗ Александра Деверинская, олимп чемпионӗн Елена Николевӑн пӗрремӗш тренерӗ Николай Васильев, 1978 ҫулта Ҫӗнӗ Шелттем шкулӗнчен вӗренсе тухнӑ СССР спорт мастерӗ Л. Алексеева, Вячеслав Красновӑн тӑванӗсем тата ытти хисеплӗ хӑнасем уҫнӑ.
Хӑвӑрт утакансем ӑмӑртӑва йышлӑн пуҫтарӑнчӗҫ // Канаш. http://kanashen.ru/2022/09/23/%d1%85a%d0 ... d%d1%87ec/
-Район тата ял тӑрӑхӗсен администрацийӗсем, ҫынсем 2015 ҫулта Тӑвай енӗн социаллӑ пурнӑҫӗпе экономикине аталантарассипе, халӑхӑн пурнӑҫ шайне ӳстерессипе, вак тата вӑтам предпринимательлӗхе вӑйлатассипе, инвестицисем явӑҫтарассипе ӗҫленӗ, социаллӑ сферӑн ыйтӑвӗсене татса панӑ, бюджет укҫи-тенкипе эффективлӑ усӑ курма тӑрӑшнӑ, - тесе пуҫларӗ калаҫӑвне район администрацийӗн пуҫлӑхӗ Владимир Ванерке хӑйтытӑмлӑхра ӗҫлесе канӑва тухнисене, халь тӑрӑшакансене саламланӑ хыҫҫӑн. -Пӗлтӗр районӑн пӗрлештернӗ бюджетне тупӑшсем 259249,7 пин тенкӗ пырса кӗнӗ, ку вӑл планпа палӑртнин 98,7 проценчӗпе танлашать.
Хӑйтытӑмлӑх кунӗ иртрӗ // Н.ФЕДОРОВА, А.АЛЕКСАНДРОВА. «Ял ӗҫченӗ», 2016.04.22
Политика партийӗн регионти уйрӑмӗн Председателӗн ҫумӗ – Федор Степанов, «Коммунистическая партия Российской Федерации» Политика партийӗн регионти уйрӑмӗн ертӳҫин ҫумӗ Алексей Шурчанов, «Российская партия пенсионеров «За социальную справедливость» Политика партийӗн регионти уйрӑмӗн Николай Степанов, «НОВЫЕ ЛЮДИ» Политика партийӗн Чӑваш Енри уйрӑмӗн секретарьӗ Ксения Семенова тата Шупашкар хулин пуҫлӑхӗ Евгений Кадышев, Шупашкар хула администрацийӗн пуҫлӑхӗ Денис Спирин, обществӑлла организацисенче тӑрӑшакансем, Шупашкарта пурӑнакансем, тӗп хулана курма килнӗ хӑнасем чылайӑн хутшӑннӑ.
Шупашкарта Ҫӗнтерӳ кунӗнче 1418 ҫурта ҫутнӑ // Влаҫ органӗсен порталӗ. https://chuv.cap.ru/news/2023/05/10/shup ... curta-cutn
Фонетикӑпа фонологи ӑнлавӗсене ҫакӑн пек ушкӑнлама пулать: фонетика наукин тытӑмӗ, унӑн пайӗсем тата тӗпчев меслечӗсем; чӗлхен матери (сасӑ) единицисем тата вӗсен функцийӗсем; конкретлӑ чӗлхере (пирӗншӗн — чӑваш чӗлхинче) тата пур чӗлхесенче те палӑракан сасӑ законӗсем; сасӑсен артикуляци аспекчӗ (пуплев органӗсем ӗҫлени); сасӑсен акустика аспекчӗ (сасӑсем илтӗнни); сасӑсене ушкӑнласси (классификацилесси); фонологин тӗп ӑнлавӗсем; фонемӑсем пуплев юхӑмӗнче улшӑнни; сасӑ ылмашӑвӗсем; сыпӑк тата ӑна ӑнлантарса паракан теорисем; пуплевӗн суперсегментла, ӗнерӳ единицисем (ударени, интонаци) т. ыт. те.
Чӑваш фонетика терминологийӗ ҫинчен // В. И. Котлеев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 92–107 с.
Сергей Смирнов хӑй «Герои блока смерти» кӗнекинче тупӑннӑ ҫичӗ ҫын ятне асӑнать: Виктор Украинцевпа (Ростов облаҫӗнчи Новочеркасск хулинчен) Иван Битюков (Луганск облаҫӗнчен) — вӗсем Австри бургомистрӗн хуторӗнче пӗр вӑхӑт пурӑнса кайран малалла тараҫҫӗ, Иван Баклановпа (Курган облаҫӗнчен), Владимир Соседко (Краснодартан) — вӑрманта пытанса пурӑнса ҫӗнтерӗве те унтах кӗтсе илеҫҫӗ, Александр Михеенковпа (Смоленск облаҫӗнчен) Владимир Шепетя (Полтавӑран) — Австрири хресченсен сарайӗнче пӗр вӑхӑт пурӑнса илнӗ хыҫҫӑн кайран малалла каяҫҫӗ, Иван Сердюк (Донбассран) — мӗнле хӑтӑлнине ҫырса кӑтартман.
Аттесен ҫулӗпе… аттесен йӗрӗпе… // Надежда Кириллова. https://chuvash.org/blogs/comments/5620.html
Канашри автоагрегат завочӗ (КЯ, 18.ХI.80) вырӑнне Канаш автоагрегат завочӗ, Етӗрнери халӑх театрӗ (КЯ, 12.ХI.80) вырӑнне Етӗрне халӑх театрӗ, Ҫӗмӗрлери культура ҫурчӗ (КЯ, 12.ХI.80) вырӑнне Ҫӗмӗрле культура ҫурчӗ, Хусанти художество музейӗ (КЯ, 6.ХI.80) вырӑнне Хусан художество музейӗ, Йӗпреҫри ҫыхӑну узелӗ (КЯ, 18.ХI.80) вырӑнне Йӗпреҫ ҫыхӑну узелӗ, Ҫӗрпӳри ялхуҫалӑх техникумӗ (КЯ, 18.ХI.80) вырӑнне Ҫӗрпӳ ялхуҫалӑх техникумӗ тесен, предприяти, заведени ячӗсем тачӑрах та ҫирӗпрех тӑни курӑнать, пӗрремӗш компонент ҫумне -ри/-ти/-чи сегмента хушни вара — ятӑн пӗрпӗтӗмлӗхне ҫирӗплетес вырӑнне ӑна пайсем ҫине уйӑрма ирӗк парать.
Япала ятне вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх ӑнлантаракан определенисем ҫинчен // И. П. Павлов. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 22–44 с.
«Ачасем хӑйсен пурнӑҫне Тӑван ҫӗршывшӑн панӑ. Вӗсенчен кашниех хӑйӗн тивӗҫне вӗҫне ҫитичченех пурнӑҫланӑ. Вӗсем чӑн-чӑн геройсем, пирӗн пӗрлехи задача – вӗсем ҫинчен астӑвӑма упрасси, - тенӗ Радий Хабиров. – Эсир Тӑван ҫӗршыва хӳтӗлекен чӑн-чӑн арҫынсене, патриотсене, хӑйсен ҫар тивӗҫне пурнӑҫласа вилнӗ ҫынсене пӑхса ӳстернӗ. Сирӗн ывӑлӑрсемшӗн пысӑк тав сире. Пирӗн тӗп тӗллев - вӗсене асра тытасси, вӗсен ятне ӗмӗрлӗхех асра тытасси, ялан тӑрӑшасси, ашшӗ-амӑшӗсене, вӗсен ҫемйисене, ачисене тимлӗ пӑхасси. Эпир, ятарлӑ ҫар операцийӗ пӗтсен, пуҫне хунӑ хамӑр салтаксене асӑнса Уфара мемориал лартатпӑрах».
Пишпӳлек районӗнче Радий Хабиров пуҫне хунӑ боецсен ҫемйисемпе тӗл пулнӑ // Марина Иванова. https://sutasul.ru/articles/ytarl-car-op ... ln-4047716
Афганистан, Чечен хирӗҫтӑрӑвӗсен, ятарлӑ ҫар операцийӗн паттӑрӗсене халалланӑ палӑка уҫма Кӗлкешри территори пайӗн начальникӗ Олег Кузьмин, Вӑрмар муниципаллӑ округӗн администрацийӗн пуҫлӑхӗн заместителӗсем Николай Павлов, Виктор Павлов, Иван Иванов, запасри подполковник Михаил Пуклаков, Вӑрмарсен Шупашкарти ентешлӗхӗн президенчӗ Иван Аверьянов, Афганистанпа ятарлӑ ҫар операцийӗсен ветеранӗсен Чӑваш Енри Союзӗн руководителӗ Игорь Кашаев, Афганистан, Чечен хирӗҫтӑрӑвӗсен Вӑрмар округӗнчи ветеранӗсем, ГСВГ, СВО ветеранӗсем, СВОри ентешсене пулӑшу кӳрекен волонтерсем тата ыттисем те хутшӑнчӗҫ.
Паттӑрлӑх нихӑҫан та манӑҫмасть // Вӑрмар тӑрӑхӗ. http://gazeta1931.ru/urmary/12452-patt-r ... -man-cmast
Депутата суйлама Горький хулинчи медицина институтӗнчи профессорсемпе преподавательсен тата студентсен пухӑвӗ, А. А. Жданов ячӗпе тӑракан тӑватӑ хут орден илнӗ «Красное Сормово» заводри, Горькири В. М. Молотов ячӗпе тӑракан виҫӗ хут орден илнӗ автозаводри, Чӑваш АССР-ӗнчи Канашри вагонсем юсакан заводри рабочисен, инженерсемпе техниксен тата служащисен пухӑвӗсем, Горький облаҫӗнчи Мухтолово районӗнчи «Красный восток» колхоз членӗсен, Чӑваш АССРӗнчи Елчӗк районӗнчи К. Е. Ворошилов ячӗпе тӑракан колхоз членӗсен пухӑвӗсем, пурте пӗр шухӑш-кӑмӑллӑ пулса, Николай Николаевич БЛОХИНА кандидата тӑратрӗҫ.
Николай Николаевич Блохин — СССР Верховнӑй Совечӗн депутачӗ // Ялав. Ялав. — 1951. — № 6. — 16 с.
Жалуем сим имянным указом с монаршим и отеческим наших милосердием всех, находившихся прежде в крестьянстве и в подданстве помещиков, быть верноподданными рабами собственной нашей короне и награждаем древним крестом и молитвою, головами и бородами, волностию и свободою и вечно козаками, не требуя рекрутских наборов, подушных и протчих денежных податей, владением землями, лесными, сенокосными угодьями и рыбными ловлями, и соляными озерами без покупки и без оброку и освобождаем всех прежде чинимых от злодеев дворян и градских мздоимцев-судей крестьяном и всему народу налагаемых податей и отягощением.
Тӗлӗнтермӗш хӗр // Юхма Мишши. Юхма М. Кӑвал ҫӗмрен: историлле роман. — Шупашкар: «Вучах» библиотеки, 1998. — 352 с.
«Оля ҫурта суд урлӑ пайлама шухӑшланӑ. Икӗ хутлӑ пӳрте ҫурмалла пайлама йышӑнчӗҫ, эпӗ ӑна хамӑн ҫӗр ҫинче, уйӑхӗ-уйӑхӗпе Ҫурҫӗрте тар тӑкса пухнӑ укҫапа ҫӗклесе лартнине шута хумарӗҫ. Малтанах Оля 300 пин тенкӗ, пӳрт хакӗн ҫуррине, шыраса илесшӗнччӗ. Хапсӑннипе тем чухлӗ те ыйтма пулать-ха, анчах пирӗн пек аякри ялсенче ҫуртсем йӳнӗ. Экспертиза 140 пин тенкӗрен ытла илейменнине палӑртсан та Оля ҫырлахмарӗ, Шупашкартан урӑх специалистсене чӗнсе килчӗ. Вӗсем 92 пин тенкӗ ҫеҫ шутласа пачӗҫ. Ку укҫана тыттарӑттӑм та — илесшӗн мар. «Эпӗ хамӑн пая ывӑла ҫырса паратӑп», — тесе ҫӳрет-ха, анчах пуҫӗнче унӑн урӑх шухӑш.
Уйрӑлнӑ хыҫҫӑн та пӗр-пӗрне лӑпкӑ пурнӑҫ кӑтартмаҫҫӗ // Алина ИЗМАН. «Ҫамрӑксен хаҫачӗ», 2016.03.17, 10 (6103) №
«Усал шухӑшлӑ ҫынсем энергосбыт компанин сотрудникӗсем пек шӑнкӑравлаҫҫӗ. Унтан вӗсем электроэнерги счетчикне улӑштарма халех заявка ҫырса хатӗрлеме сӗнеҫҫӗ, вӑхӑтлӑ улӑштармасан, улӑштарнӑшӑн тӳлемелле пулать тесе хӑратаҫҫӗ. Заявкӑна йӗркелеме СНИЛС номерӗпе паспорт даннӑйӗсем ыйтаҫҫӗ, черете ҫирӗплетме СМС кодне ыйтаҫҫӗ е заявкӑна регистраци ссылки ҫине куҫма ыйтаҫҫӗ. Ҫапла вара, телефон мошенникӗсем «Госуслугари» клиент аккаунчӗпе усӑ курма тата персональнӑй даннӑйӗсемпе усӑ курма тӑрӑшаҫҫӗ«, - Уфа мэри пӗлтерет. «Башэлектросбыт» сотрудникӗсем нихҫан та телефонпа парольсемпе кодсем ыйтмаҫҫӗ.
Телефон мошенникӗсем укҫа хайӑрса илмелли ҫӗнӗ меслетпе хӑратаҫҫӗ // Марина Иванова. https://sutasul.ru/articles/pravo-tata-z ... ta-4063559
Эпӗ те, ҫӑпан пит-куҫа йӳҫӗхтермеллех ыратать пулин те, хама ӑсра Лев Яшин вырӑнне картса, вратарь тивӗҫне чиперех пурнӑҫлатӑп: хирӗҫли командӑри юлташӑмсем ман еннелле пунк! та пунк! кисекен мечӗке (вӑл явкайри «тутӑх тивнӗ» тӗксӗм сарӑ хӗвел тӗслех иккен!) хам хапханалла йӑлттӑм кусма е пуля пек вирхӗнме парас мар тесе, е кирлӗ пек манерленсе, малалла курпунланса, ӳпӗнерех вырӑнтах юлатӑп, е, кил-ҫурта сыхлама кӑкарнӑ сӑнчӑрти талпӑнса вӗрекен лайка евӗр, аллӑмсене палкаса ҫунакан хуранай ҫулӑмӗн йӑлхахӗсем пек вӑлт та валт ывӑта-ывӑта, пӗрре пӗр еннелле, тепре тепӗр еннелле «хум яратӑп», «сирпӗнкелетӗп».
Ҫӑпан (е шок терапийӗ) // Василий Сипет. Сипет В.Н. Калавсем. — Шупашкар, «Пегас» издательство ҫурчӗ, 2019. — 224 с. 202–207 с.
Хурлӑхлӑ митингра (вӑл ял варринчи Ҫӗнтерӳ паркӗнче иртрӗ) Пушкӑртстан Пуҫлӑхӗн представителӗ, ПР Патшалӑх Пухӑвӗн-Курултайӗн депутачӗ Марат Шафиков, Ермеккей район администраци пуҫлӑхӗ Ильшат Райманов, Пелепей тата Ермеккей районӗсен ҫар комиссарӗ Рустам Сахабов, Иван Дзетовецкий сержант, Пушкӑртстанри чӑвашсен Канашӗн ветерансемпе тата ҫамрӑксен политикипе ӗҫлекен комисси ертӳҫи Борис Гордеев полицин отставкӑри полковникӗ, Эрехӗрри ял хутлӑх администрацин пуҫлӑхӗ Ольга Зарянова, паттӑрӑн тӑванӗсен ятӗнчен Мария Биткина сӑмах каларӗҫ, паттӑр салтакӑн ҫывӑх ҫыннисемпе пӗрле хурланнине пӗлтерчӗҫ.
«Манӑн ҫапӑҫу хирӗнче пулмалла» // Юрий СНЕГОПАД. https://ursassi.ru/articles/-%D1%81%D1%8 ... la-3444550
«Законпа килӗшӳллӗн ял хуҫалӑх выльӑхӗсене кӗтес тата хӑвалас йӗркене пӑснӑшӑн тӳлеттерекен штраф виҫине ӳстернӗ, – палӑртнӑ ПР Патшалӑх Пухӑвӗн-Курултайӗн спикерӗ Константин Толкачев. – Выльӑх-чӗрлӗхе асӑрханусӑр кӑларса янипе ҫыхӑннӑ ыйту ҫивӗчлӗхне ҫухатмасть. Вӗсем курӑксемпе чечек йӑранӗсене таптаҫҫӗ, каяшӗсем ял урамӗсене варалаҫҫӗ, автомобильпе тата ҫуран ҫӳрекенсене чӑрмав кӳреҫҫӗ. Машинӑсем иртсе ҫӳрекен енӗпе пынӑ чух хӑрушӑ ҫул-йӗр инкекӗн сӑлтавӗ пулма пултараҫҫӗ. Халӑхпа калаҫни яланах витӗмлӗ мар, палӑрмалла санкцисем кирлӗ, саккуна тепӗр хут пӑснӑшӑн яваплӑх тата ҫирӗпрех пулмалла».
Картари выльӑх-чӗрлӗхшӗн хуҫисем яваплӑ // Надежда РОДИОНОВА. https://ursassi.ru/news/-n-l-kh/2024-07- ... pl-3850143
Чӑваш Ен Пуҫлӑхӗ ыйтӑва хуравласа ҫапла каларӗ: «Ҫав общество акцийӗсен 49% ҫеҫ республика аллинче. Ҫавӑнпа эпир предприятин укҫа-тенкӗпе ҫыхӑннӑ операцийӗсене тӳрремӗнех витӗм кӳрейместпӗр. Эпӗ обществӑн тӗп акционерӗ - Раҫҫей Патшалӑх Думин депутачӗ Александр Четвериков - актива предприяти тулашне кӑлармӗ-ши тесе кӑсӑклансах тӑратӑп. Чӑх-чӗп валли апат туянас тӗллевпе панкрута тухасси патне ҫитнӗ фирмӑна чи пысӑк сумма - 14 млн тенкӗ - куҫарса панӑ. Фабрика ертӳҫисем укҫа куҫарни саккунпа еплерех килӗшсе тӑнине, хальхи вӑхӑтра вӑл кӗмӗл ӑҫтине уҫӑмлатма право органӗсене тивӗҫлӗ материалсем ярса патӑмӑр».
Çынсене çитменлĕх кулянтарать // Юрий МИХАЙЛОВ. «Хыпар», 2016, пуш, 4; 29-30№
Тӗслӗхрен: асцит (хырӑмра шӗвек пуҫтарӑнни), артродез (шӑмӑ сыпписене операци туса пӗрлештерни), аневризм (юн тымарӗ ытлашши сарӑлни), анкилоз (шӑмӑ сыппи хуҫланми пулни), анаэроб (кислородсӑр пурӑнма пултаракан микроб), аднексит (хӗрарӑмӑн ҫӑмарталӑхпа ар кӗпҫи шыҫни), аборт (искусствӑллӑ майпа хырӑм пӑрахтарни), абсапс (тытамак тытнипе вӑхӑтлӑха тӑн ҫухатни), абсцесс (пӳр пуҫтарӑнса шыҫни), пеницилин (эмел), пенталгин (эмел), адофен (эмел), валерьянка (эмел), инфаркт (органӑн пӗр-пӗр пайӗ юн пыма чарӑннипе ӗҫлеме пӑрахни), температура, терапевт (ӑш чирӗсен врачӗ), травматологи (суран ҫинчен вӗрентекен наука) т. ыт. те.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Ҫӗнтерӳҫӗсен ятне тивӗҫнисем: «Центр координации поддержки экспортно-ориентированных субъектов малого и среднего предпринимательства в Чувашской Республике» АНО ертӳҫин ҫумӗ Владимир Терентьев, Чӑваш Республикин сывлӑх сыхлавӗн министерстви ҫумӗнчи «Городская стоматологическая поликлиника» АУ тӗп врачӑн ҫумӗ Милана Быстрова, Шупашкар хулинчи «Релематика» ООО рекламӑсемпе ӗҫлекен ертсе пыракан менеджерӗ Евгения Иванова, Улатӑр районӗнчи Ахматри пӗтӗмӗшле вӑтам пӗлӳ паракан шкулӑн директорӗ Татьяна Емельянова, Шупашкар хулинчи пӗтӗмӗшле вӑтам пӗлӳ паракан 45-мӗш №-лӗ шкулӑн директорӗ Татьяна Юдина.
"Управлени команди" III-мӗш конкурсӑн ҫӗнтерӳҫисен ячӗсене пӗлтернӗ // Влаҫ органӗсен порталӗ. https://chuv.cap.ru/news/2022/12/16/upra ... rucisen-ya
«Павел Афандерова питӗ лайӑх пӗлетӗп, сӑнне хаҫатра курсанах палласа илтӗм. Салтакран таврӑнсан авланнӑ, мӑшӑрӗ Вера ятлӑ пулнӑ. Пӗр тӑван Иванпа Егор вара вӑрҫӑчченех ҫӗре кӗнӗ. Павел Хыркасси ҫывӑхӗнчи ҫул-йӗр хуҫалӑхӗн асфальт бетон заводӗнче ӗҫленӗ. Халӗ ҫав вырӑнта «Дорожный» автобус чарӑнӑвӗ. Ҫавӑнпа та вӑрҫӑ вӑхӑтӗнче ӑна «бронь» ят панӑ. Ялтан иккӗн кӑна пулнӑ броньпа. Тепри, Валериан Бусов, Чалтан (финн) вӑрҫине хутшӑннӑ салтак пулнӑ. Павел мучине ачасем «Баламут» тесе чӗннӗ. Хӑйсен ача пулманран пӗчӗккисене юратнӑ. Ачасене панулмисем илсе тухса ҫитернӗ. Вӑл 1965 ҫулсенче ҫӗре кӗнӗ», – терӗ Илья Фомин.
Салтаксем йĕрсĕр çухалмаççĕ // НИКОЛАЙ СМИРНОВ. «Тӑван Ен», 15-16№, 2016.03.02-10