New
Ҫӳлерех каланисем лексикографиле терминологи методикин тепӗр паха требованине аса илтереҫҫӗ: пӗр йышши объектсен — денотатсен терминӗсене пӗр модельпе, типлӑ майпа ӑнлантарса памалла, унта наукӑри ӑнлавсем хушшинчи системӑллӑ ҫыхӑнусене май пур таран палӑртма тӑрӑшмалла.
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
идеализм идеализм (наука тӗлӗшӗнчен тӗрӗс мар реакциллӗ философи вӗрентӗвӗ; материализма хирӗҫлесе, вӑл ҫут тӗнчере мӗн пуррин пуҫламӑшӗ матери мар — ӑстӑн, идея пулнине ҫирӗплетме хӑтланать).
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
материализм материализм (наука тӗлӗшӗнчен тӗрӗс прогрессивлӑ философи вӗрентӗвӗ; идеализма хирӗҫлесе, вӑл ҫут тӗнчере мӗн пуррин пуҫламӑшӗ ӑстӑн мар — матери пулнине, матери ӑстӑнран килменнине тата ӑна пӗлсе ҫитме май пулнине ҫирӗплетет);
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
Ҫавӑнпа та халӗ кӑларма хатӗрленӗ чӑвашла-вырӑсла словарьте определенисене чылай юсаса анлӑлатнӑ;
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
Ку паллӑсене хальхи наука «материализм» тата «идеализм» ӑнлавсен яланхи чи кирлӗ паллисем тесе шутлать.
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
а) вӗрентӳсем наука тӗлӗшӗнчен тӗрӗс е тӗрӗс мар пулни; ӑ) вӗрентӳсен прогрессивлӑ е реакциллӗ пӗлтерӗшӗ; б) философин тӗп ыйтӑвӗ — матери е ӑстӑн малтанлӑхӗ; в) этем ҫут тӗнчере пуррине пӗлме пултарни; г) вӗрентӳсен килӗшми хире-хирӗҫлӗхӗ.
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
Ку ӑнлантарусенче наукӑпа идеологи енне ҫителӗклӗ шута илмен, ҫаксене кӑтартса паман:
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
идеализм идеализм (ӑстӑна, идейӑна материрен мала тӑратакан философи вӗрентӗвӗ).
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
материализм материализм (ҫут тӗнчере мӗн пуррин пуҫламӑшӗ — матери, тесе калакан философи вӗрентӗвӗ);
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
1973 ҫулта тухнӑ обществӑпа политика словарӗнче те вӗсене пӗтӗмӗшпе тӗрӗс, анчах ытлашши кӗске дефиници панӑ:
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
1971 ҫулта тухнӑ вырӑсла-чӑвашла словарьте вӗсене ӑнлантарса паман — чӑваш чӗлхине тахҫанах кӗрсе вырнаҫнӑ, халӑх пӗлекен терминсем тесе хакланӑ.
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
Тӗслӗхшӗн материализм тата идеализм терминсене илер.
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
Дефиницисем мӗн тери анлӑ пулмаллине палӑртнӑ чухне наукӑпа техника прогресӗн, марксизм философийӗпе политикӑн тӗп ӑнлавӗсене уҫса парасси ҫине уйрӑмах тимлӗ пӑхмалла.
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
Калӑпӑр, шевиот, коверкот е габардин пусма ячӗсем пулнине ытларахӑшӗ чухлаҫҫӗ, вӗсене пӗр-пӗринчен уйӑрма вара словарь (кун пек ӑнлантарсан) пулӑшаймасть.
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
Вулакана вара шӑпах ҫавна пӗлни кирлӗ.
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
Кунта, тӗпрен илсен, ят паракан кашни япала мӗн йышши япаласен, пулӑмсен шутне кӗнине кӑна кӑтартнӑ, уйрӑм паллисене уҫса паман.
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
ягуар ягуар (тискер кайӑк).
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
шизофрения шизофрени (психика чирӗ)
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
шевиот шевиот (матери)
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
шарнир шарнир (ҫавӑрмалли хатӗр)
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.